Świat kultury i mediów wrze. Wrze za sprawą zatrzymania jednego z najbardziej znanych Polaków – Romana Polańskiego. Jak na nasze polskie piekiełko przystało, zarówno obrońcy reżysera, jak i zwolennicy jego ukarania posługują się argumentami cokolwiek niemerytorycznymi.
Jaki jest mój stosunek do tej sprawy? Złożony. Spróbuję go Wam nieco przybliżyć puentując pewne wypowiedzi i argumenty. Na początek cytat z Seweryna Blumsztajna, który niejako zainspirował refleksje na temat
Apeluję tylko o pokorę wobec wielkiego talentu. To dar, wobec którego jesteśmy bezradni w naszych sądach moralnych…
Ciekawe… Artyści zawsze uważali się za szczególną grupę społeczną, już choćby dlatego, że mogli pokazywać prawdę poprzez fikcję. Ich stosunkowi do reszty świata, bodajże najpełniej dał w wierszu Evviva l’arte młodopolski poeta Kazimierz Przerwa-Tetmajer, pisząc
[...]
Evviva l’arte! Duma naszym bogiem,
sława nam słońcem, nam, królom bez ziemi,
możemy z głodu skonać gdzieś pod progiem,
ale jak orły z skrzydły złamanemi -
więc naprzód! Cóż jest prócz sławy co warte?[...]
Tetmajer miał jednak skłonności do kobiecych wdzięków i alkoholu, przez co zmarł jako zapijaczona ofiara syfilisu. Nie zapominał jednak o swoich słabościach, pisząc
choć życie nasze splunięcia niewarte:
evviva l’arte!
Zmierzam do tego, że powinniśmy pozwolić historii zweryfikować, czy Polański jest bardziej artystą czy szubrawcem. Naszym obowiązkiem, jako współczesnych jemu, jest dostarczyć przyszłym pokoleniom możliwie dużo informacji na temat jasnych i ciemnych kart jego życiorysu. Obrona w rodzaju Polański wielkim artystą jest i basta!, jest poniżej poziomu krytyki. Bezdyskusyjnie należy oceniać jego winę w oderwaniu od dokonań. Jeśli zaś za argument ku amnestii podają talent reżyserzy i aktorzy, pachnie to tak zwanym kolesiostwem.
Zwolennicy ukarania reżysera powołują się na niedawne zaostrzenie polskiego kodeksu karnego umożliwiające chemiczną kastrację pedofilów. I abstrachując od kwestii czy Polańskiego można nazywać pedofilem, czy nie, jego przestępstwo zostało popełnione w Stanach Zjednoczonych, gdzie nawet kara śmierci orzekana w postępowaniach wojskowych przedawnia się jeśli nie zostanie wykonana w ciągu pięciu lat od jej orzeczenia (odsyłam do angielskiej
Wikipedii).
Na rozmaitych portalach roi się od pytań w rodzaju
Jak on mógł nie odróżnić trzynastolatki od dorosłej kobiety? Otóż mógł. Bo o ile nie wszystkie
13-latki same pchają się do łóżka, o tyle kiedy się postarają, nie wyglądają, ani nie zachowują się jak przystało na dziecko. W świetle prawa nie jest to jednak istotne.
Podsumowując, Polański powinien odsiedzieć karę, z tym że jakieś trzydzieści jeden lat temu (lub możliwie najkrócej po popełnieniu przestępstwa). Apelować należy zatem nie o pokorę, lecz o rozsądek. Świętym zaś jest oburzenie osób, które piętnują chęć zaistnienia poprzez wsparcie kolegi. Bo penetrowanie dziewczyny, której się ułatwiło start w artystycznym światku – niezależnie od tego czy była ona pełnoletnia czy nie – jest nadużyciem pozycji społecznej. Taki czyn, jeśli nawet nie na karę, zasługuje na potępienie.
Przed Wami: